ปัจจุบันน้ำปลาในตลาดมีทั้งแบบหมักธรรมชาติและแบบปรุงแต่งหรือที่หลายคนเรียกว่า “น้ำปลาเคมี” ซึ่งแม้อาจมีรสเค็มคล้ายกัน แต่คุณภาพและมิติของรสชาติต่างกันอย่างชัดเจน
วิธีสังเกตง่ายที่สุดคือ “กลิ่น” น้ำปลาแท้หมักธรรมชาติจะมีกลิ่นหอมลึก คล้ายกลิ่นปลาหมักที่นุ่มนวล ไม่ฉุนแสบจมูก เมื่อดมใกล้ ๆ จะรู้สึกถึงความกลมกล่อม ส่วนแบบปรุงแต่งมักมีกลิ่นเค็มจัดหรือฉุนแรงแบบสารเคมี
ต่อมาคือ “สี” น้ำปลาแท้จะมีสีน้ำตาลแดงใส ดูเป็นธรรมชาติ ไม่ขุ่นหรือดำจนเกินไป เมื่อเขย่าขวดจะเกิดฟองละเอียดและค่อย ๆ ยุบตัว ขณะที่น้ำปลาปรุงแต่งบางชนิดอาจมีสีเข้มผิดธรรมชาติหรือใสเกินไป
ในด้านรสชาติ น้ำปลาแท้หมักธรรมชาติจะมีความเค็มนุ่ม และมีปลายหวานอูมามิจากกรดอะมิโนธรรมชาติ ต่างจากน้ำปลาปรุงแต่งที่เค็มโดดและจบรสเร็ว
อีกจุดที่ควรสังเกตคือฉลากผลิตภัณฑ์ หากระบุส่วนผสมหลักเป็นปลา เกลือ และน้ำตาลเล็กน้อย มักเป็นน้ำปลาแท้ แต่หากมีสารแต่งกลิ่นหรือสารเพิ่มรสมากเกินไป อาจเป็นน้ำปลาปรุงแต่ง
การเลือกน้ำปลาคุณภาพดีไม่เพียงช่วยให้อาหารอร่อยขึ้น แต่ยังช่วยให้ผู้บริโภคได้รับรสชาติธรรมชาติและความปลอดภัยที่ดีกว่าอีกด้วย
